Nội dung chính
Việc công khai thông tin cá nhân người khác trên mạng mà không có căn cứ pháp lý có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Câu chuyện của chị Tr.Th.H (32 tuổi, TP.HCM) vừa làm dấy lên một vấn đề nhạy cảm: khi nỗ lực đòi nợ, người cho vay lại vô tình vi phạm pháp luật bằng cách sử dụng mạng xã hội.
Câu chuyện thực tế
Chị H cho bạn bè vay 100 triệu đồng qua tin nhắn Zalo, thỏa thuận sẽ trả trong vòng một tháng. Khi đến hạn, người vay chậm trả, thậm chí chặn liên lạc. Tức giận, chị H đăng ảnh CMND và chân dung người vay lên các nhóm cộng đồng, kèm lời cáo buộc “kẻ lừa đảo chuyên nghiệp” nhằm tạo áp lực.
Hậu quả pháp lý bất ngờ
Vài ngày sau, chị H nhận được giấy mời điều tra từ công an vì bị tố cáo “làm nhục” và “vu khống”. Tại đồn, cô phải đối mặt với khả năng bị khởi tố theo Điều 155 và 156 Bộ luật Hình sự 2009, trong đó quy định hình phạt cho hành vi vu khống, xúc phạm nhân phẩm người khác trên không gian công cộng.
Ranh giới giữa giao dịch dân sự và hình sự
Pháp luật Việt Nam bảo vệ tài sản của chủ nợ, đồng thời bảo vệ danh dự, nhân phẩm của người vay. Việc tự ý công khai hình ảnh, thông tin cá nhân mà không có quyết định của tòa án vi phạm quyền riêng tư (Điều 27 Luật Dân sự) và có thể bị xử lý hình sự nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng.
Đặc biệt, khi cáo buộc người vay là “kẻ lừa đảo” mà không có chứng cứ, hành vi này được xem là bịa đặt, thuộc tội Vu khống (art. 155). Nếu chứng minh người vay chỉ chậm trả vì khó khăn tài chính, không có ý định chiếm đoạt, thì tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản” (art. 174) không được áp dụng.
Hậu quả thực tế
Với mức vay 100 triệu đồng, chị H có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc thậm chí bị phạt tù, tùy vào mức độ ảnh hưởng đến danh dự người bị cáo buộc. Đồng thời, người vay có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại danh dự và danh tiếng.
Giải pháp cho người cho vay
- Không nên đăng tải thông tin cá nhân, ảnh, hay lời cáo buộc trên mạng xã hội.
- Thu thập chứng cứ (hợp đồng, tin nhắn, biên bản ghi âm) và khởi kiện ra tòa.
- Nếu cần, tố cáo lên công an để được bảo vệ quyền lợi một cách hợp pháp.
Mạng xã hội là con dao hai lưỡi: có thể giúp lan tỏa thông tin, nhưng cũng có thể biến người dùng thành đối tượng bị truy cứu hình sự nếu không thận trọng.
Kết luận
Đòi nợ không phải là “kim bài miễn tử”. Việc sử dụng ngôn từ và công cụ truyền thông phải tuân thủ luật pháp để tránh biến mình thành đối tượng bị điều tra. Hãy hành động thông minh, thu thập chứng cứ và nhờ luật sư, thay vì để cảm xúc chi phối trên mạng.
Bạn đã gặp phải tình huống tương tự? Hãy chia sẻ trải nghiệm của mình trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để nhận thêm các hướng dẫn pháp lý thực tiễn.