Nội dung chính
Cháo lươn Nghệ An không chỉ là món ăn, mà còn là câu chuyện về văn hoá và niềm tự hào của người xứ Nghệ.
Nguồn gốc và vị trí đặc biệt của cháo lươn
Quê hương của cầu thủ trẻ Đình Bắc – tỉnh Nghệ An – nổi tiếng không chỉ vì tài năng thể thao mà còn vì ẩm thực mộc mạc, đậm đà. Trong số các món đặc sản, cháo lươn luôn đứng đầu danh sách “đinh” của người dân địa phương, gắn liền với ký ức và niềm tự hào.
Quy trình chế biến truyền thống
Khác với nhiều nơi dùng lươn nuôi, người Nghệ An chỉ khai thác lươn đồng – loài lươn sống trong bùn ruộng, kênh mương tự nhiên. Thịt lươn được làm sạch, khử nhớt bằng tro bếp hoặc muối hạt, sau đó luộc vừa chín tới để dễ tách sợi.
Sau khi tách, thịt lươn được xào nhanh với hành tăm (củ nén), ớt tươi, tiêu xay và nghệ tươi. Nghệ không chỉ tạo màu vàng óng hấp dẫn mà còn khử mùi tanh, tăng vị ấm và hỗ trợ tiêu hoá. Nước dùng được ninh từ xương và đầu lươn, mang vị ngọt tự nhiên, không cần bột ngọt hay hạt nêm công nghiệp.
Cháo – gạo rang đặc trưng
Thay vì dùng gạo trắng mềm nhũn, người Nghệ An dùng gạo rang để nấu cháo. Hạt cháo nở vừa phải, tạo độ sánh mịn nhưng không đặc quánh, giữ được hương vị nguyên chất của nước dùng.
Hương vị và cách thưởng thức
Khi múc cháo ra bát, người bán thường rắc thêm hành lá, rau răm, giá trụng và đặt phần lươn xào lên trên. Sự kết hợp màu trắng của cháo, vàng óng của lươn và xanh của rau tạo nên một bát ăn “dân dã mà bắt mắt”.
Đặc biệt, người dân thường ăn kèm bánh mướt (bánh cuốn không nhân). Bánh mướt mềm, mỏng, chấm nước lươn hoặc ăn cùng cháo giúp cân bằng vị cay, tạo cảm giác no nhưng không ngấy – một nét riêng của ẩm thực xứ Nghệ.
Lợi ích dinh dưỡng
Theo y học cổ truyền và các nghiên cứu dinh dưỡng hiện đại, thịt lươn giàu protein, canxi, sắt, vitamin A, B1, B6… Phù hợp cho người vừa ốm dậy, trẻ em, người lao động nặng hoặc những ai cần bồi bổ sức khỏe. Nghệ và hành tăm còn có tác dụng ấm bụng, hỗ trợ tiêu hoá, đặc biệt thích hợp với khí hậu miền Trung gió Lào, mưa nắng thất thường.
Cháo lươn trong hành trình ẩm thực hiện đại
Ngày nay, cháo lươn đã xuất hiện không chỉ ở các quán ăn bình dân của Vinh, Diễn Châu, Yên Thành, Nam Đàn mà còn lan rộng tới các thành phố lớn. Tuy vậy, những thực khách “sành ăn” vẫn khẳng định: để cảm nhận hương vị “chuẩn vị” nhất, phải thưởng thức ngay tại Nghệ An – nơi mỗi nguyên liệu, mỗi cách nêm nếm đều mang hơi thở của đất trời miền Trung.
Giản dị nhưng tinh tế, cay nồng mà sâu vị, cháo lươn Nghệ An là biểu tượng của một nền ẩm thực gắn liền với văn hoá, thói quen sinh hoạt và tình yêu quê hương.
Yến Nguyễn