Nội dung chính
VV 340a, một thiên hà cách Trái Đất 500 triệu năm ánh sáng, đang phun ra những luồng khí siêu nóng dài tới 20.000 năm ánh sáng mỗi phía. Phát hiện này được công bố bởi ScienceAlert và đã thu hút sự chú ý của cộng đồng thiên văn học toàn cầu.
VV 340a – thiên hà kỳ lạ
Theo nhà vật lý thiên văn Justin Kader (Đại học California, Irvine), VV 340a là một ví dụ hiếm hoi về một thiên hà đang “giết” chính mình bằng cách đẩy hết nguyên liệu hình thành sao ra ngoài không gian.
Cơ chế phản ứng của lỗ đen
Những luồng phản lực vô tuyến này xuất phát từ một siêu khối lượng đen ở trung tâm thiên hà. Khi vật chất rơi vào vùng gần chân trời sự kiện, nó được gia tốc và phóng ra dưới dạng các jet mạnh mẽ, đôi khi đạt tốc độ gần bằng tốc độ ánh sáng.
Quá trình “quenching” (ngăn chặn hình thành sao)
Jet nóng làm tăng nhiệt độ của khí môi trường xung quanh, khiến nó không thể ngưng tụ để tạo sao mới. Kết quả là quá trình hình thành sao của VV 340a bị ức chế nghiêm trọng.
Chiều dài và tốc độ của jet
Mỗi luồng khí kéo dài khoảng 20.000 năm ánh sáng và được nung nóng tới mức ion hoá cao, vượt xa các giới hạn dự đoán của các mô hình cổ điển – lên tới 30 lần so với dự đoán trước đây.
Tầm quan trọng đối với nghiên cứu thiên hà
VV 340a cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho lý thuyết rằng lỗ đen trung tâm có thể “giết” sao trong một thiên hà, một quá trình được gọi là AGN feedback. Điều này giúp giải thích tại sao một số thiên hà lớn lại trở nên “yếu tố chết” (quenched) trong thời gian dài.
Hơn nữa, việc quan sát jet ở quy mô kiloparsec (khoảng 3.260 năm ánh sáng) cho phép các nhà khoa học kiểm chứng các mô hình mô phỏng số về tương tác giữa lỗ đen và môi trường liên thiên hà.
Kết luận
VV 340a không chỉ là một hiện tượng hiếm hoi mà còn mở ra những câu hỏi mới về vòng đời của các thiên hà. Khi lỗ đen “đói” vật chất, nó có thể tạm thời dừng quá trình sinh sao, nhưng liệu thiên hà có thể hồi sinh sau khi nguồn năng lượng giảm xuống? Các nghiên cứu tiếp theo với các kính viễn vọng mới sẽ tiếp tục khám phá bí ẩn này.
Bạn có muốn biết thêm về các hiện tượng AGN khác? Hãy đọc thêm các bài viết liên quan và chia sẻ quan điểm của mình ở phần bình luận!