Nội dung chính
Kintedothi – Sau 12 tháng trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump tuyên bố năm 2025 là “năm đầu tiên vĩ đại nhất trong lịch sử” của nền kinh tế Mỹ. Ông vẽ một bức tranh lạc quan: giá cả hạ nhiệt, năng suất lao động vượt kỳ vọng và tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ.
Bức tranh kinh tế Mỹ 2025: Thành tựu và nghịch lý
Theo số liệu chính phủ, lạm phát đã giảm xuống mức 2,3% vào tháng 4/2025 – mức thấp nhất trong bốn năm, dù vẫn cao hơn trung bình lịch sử. Tuy nhiên, lạm phát tăng nhẹ lên khoảng 3% vào tháng 9/2025.
GDP của Mỹ trải qua một giai đoạn hỗn loạn: suy giảm trong quý I/2025 (lần đầu tiên kể từ 2022) nhưng bật tăng mạnh vào mùa hè. Đỉnh điểm là quý III/2025, khi tốc độ tăng trưởng hàng năm đạt 4,3%, cao nhất trong hai năm và vượt hầu hết các nền kinh tế phát triển.
Đối chiếu với châu Âu, khu vực đồng euro chỉ tăng 2,3%, Anh 1,3% và Nhật Bản giảm 2,3%.
Những con số này đã giúp Trump khẳng định nền kinh tế đang “bùng nổ”, nhưng sự cải thiện không đồng đều đã làm dấy lên lo ngại về chi phí sinh hoạt, đặc biệt khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang tới gần.
AI – Động lực tăng trưởng mới
Đầu tư hàng tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo (AI), do các gã khổng lồ công nghệ như Microsoft, Amazon và Alphabet dẫn đầu, được ước tính chiếm khoảng 40% tăng trưởng kinh tế năm 2025.
Trong quý III/2025, năng suất lao động tăng 4,9% hàng năm – cao hơn 1,9 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, một mức tăng mà nhiều nền kinh tế châu Âu “chỉ có thể mơ ước”.
Giáo sư Campbell Harvey (Đại học Duke) cảnh báo: năm 2026 có thể là thời điểm AI và công nghệ tài chính phi tập trung (DeFi) tạo ra cú hích đáng kể cho năng suất, nhưng lợi ích vẫn chưa được hiện thực hoá đầy đủ.
Thị trường lao động trong bối cảnh AI
Trong cả năm 2025, Mỹ chỉ tạo thêm khoảng 584.000 việc làm – mức tăng thấp nhất kể từ năm 2003, so với 2,2 triệu việc làm năm 2024. Sự giảm sút này phần nào do đợt đóng cửa chính phủ kéo dài 43 ngày cuối năm, làm gián đoạn thu thập dữ liệu.
Những nhà phân tích đang tranh luận liệu các biện pháp thuế quan, kiểm soát nhập cư và tác động của AI có đang kìm hãm đà tạo việc làm hay không.
Thị trường tài chính và đồng USD
Chỉ số niềm tin tiêu dùng của Đại học Michigan đạt 53,3 điểm vào tháng 12/2025 – tăng nhẹ nhưng vẫn gần mức thấp kỷ lục. Dù vậy, chi tiêu tiêu dùng trong quý III/2025 tăng 3,5%, mức cao nhất kể từ cuối 2024, và mùa mua sắm cuối năm tăng 3,9% so với năm trước (theo Mastercard).
Nhóm 10% thu nhập cao nhất chiếm gần một nửa tổng chi tiêu – mức cao nhất từ năm 1989 – trong khi các hộ gia đình trung bình và thấp vẫn chịu áp lực chi phí sinh hoạt.
Đồng USD giảm khoảng 9% so với rổ tiền tệ chính, trong khi thị trường chứng khoán Mỹ kém hơn phần còn lại của thế giới tới 11% – chênh lệch lớn nhất kể từ 2009.
Phép thử 2026: Các mục tiêu mâu thuẫn của chính sách Trump
Theo Simon French, nhà kinh tế trưởng tại Panmure Liberum (Anh), năm 2026 sẽ là “phép thử” cho một loạt mục tiêu mâu thuẫn: duy trì vị thế trung tâm của đồng USD trong thương mại toàn cầu đồng thời “vũ khí hóa” các công cụ tài chính; thu hẹp thâm hụt thương mại nhưng vẫn giữ chi phí vốn cạnh tranh; giảm vai trò an ninh ở nước ngoài nhưng vẫn duy trì ưu thế công nghệ, kể cả trong quốc phòng.
Nếu có nền kinh tế nào có thể thực hiện đồng thời những mục tiêu này, nhiều chuyên gia cho rằng chỉ có Mỹ. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm các nhà sử học kinh tế nhìn nhận như một bước ngoặt của “chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ”.
Khi bước sang 2026, nền kinh tế Mỹ đứng trước hai kịch bản song song: một bên là tiềm năng tăng trưởng cao hơn nhờ AI và đổi mới công nghệ; bên kia là nguy cơ phân hóa sâu sắc hơn trong xã hội và trật tự kinh tế toàn cầu.
Mỹ vẫn duy trì thâm hụt tài khóa lớn, nhưng sở hữu khu vực doanh nghiệp dẫn đầu trong đầu tư AI, thị trường vốn sâu rộng và dòng chảy sở hữu trí tuệ khiến các nền kinh tế phương Tây phải ghen tị. Điều này giải thích vì sao thị trường chứng khoán Mỹ vẫn giao dịch gần mức đỉnh lịch sử với định giá cao hơn nhiều so với các sàn lớn khác, và trái phiếu Mỹ vẫn được săn đón mạnh mẽ.
Thêm vào đó, một Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) mới – dự kiến mềm mỏng hơn – có thể hỗ trợ xu hướng kích thích tăng trưởng của Trump và hạ lãi suất.
Dù các chuyển dịch lớn như dòng vốn đầu tư và cấu trúc thương mại chưa bộc lộ rõ ràng trong ngắn hạn, quỹ đạo kinh tế Mỹ đang thay đổi, và cách thế giới phản ứng với sức mạnh kinh tế Mỹ cũng sẽ có những biến đổi đáng chú ý.
Bạn nghĩ gì về tương lai kinh tế Mỹ? Hãy để lại bình luận và chia sẻ quan điểm của mình!