PNJ bị thanh tra NHNN: Rủi ro AML và “nhà máy in hàng” trong cấu trúc tập đoàn

PNJ – Từ câu chuyện tăng trưởng mẫu mực đến thách thức quản trị khi công ty con PNJP bị thanh tra NHNN chỉ ra vi phạm AML và thuế.

Thanh tra NHNN phát hiện 2 tồn tại chính tại PNJP

Trong nhiều năm, PNJ được xem là biểu tượng thành công của ngành bán lẻ trang sức Việt Nam nhờ mạng lưới cửa hàng phủ khắp cả nước, thương hiệu mạnh và chuỗi giá trị sản xuất‑phân phối khép kín. Tuy nhiên, báo cáo thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ngày 31/12/2025 đã chỉ ra rằng công ty con 100% vốn của PNJ – Công ty TNHH Một thành viên Chế tác và Kinh doanh Trang sức PNJ (PNJP) – gặp nhiều sai sót trong việc tuân thủ quy định phòng, chống rửa tiền (AML) và kê khai thuế.

Theo quyết định số 139/QĐ‑TTRA ngày 08/10/2025, thanh tra đã kiểm tra các khía cạnh sau:

• Tuân thủ pháp luật trong kinh doanh vàng, bạc, trang sức và mỹ nghệ.
• Chế độ kế toán, thuế, lập và sử dụng hoá đơn chứng từ.
• Quy định phòng, chống rửa tiền.

Những vi phạm AML và thuế nổi bật

Mặc dù PNJP có quy mô lớn, đầu tư mạnh vào máy móc hiện đại và tạo công ăn việc làm cho địa phương, thanh tra NHNN phát hiện các lỗi sau:

• Không kịp thời phân công và đăng ký thông tin cán bộ phụ trách phòng AML.
• Sai sót trong lưu trữ hồ sơ nhận dạng khách hàng (KYC).
• Báo cáo giao dịch lớn không đáp ứng thời hạn quy định.
• Khai không đúng kỳ tính thuế cho một số nghiệp vụ, dù không gây thiếu thuế thực tế.

Những vi phạm này đã dẫn tới quyết định xử phạt hành chính số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025, đồng thời gửi văn bản tới các cơ quan liên quan (Thuế TP.HCM,…) để xem xét xử lý.

PNJP – “nhà máy in hàng” đóng góp gần như toàn bộ doanh thu PNJ

Theo báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như “vô hình” vì các giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy PNJP là trung tâm sản xuất vàng, bạc, đá quý – mảng doanh thu chính của tập đoàn. Trong quý III/2025, doanh thu thuần của mảng này đạt hơn 8.096 tỷ VNĐ, chiếm gần 99,5% tổng doanh thu hợp nhất của PNJ (8.135 tỷ VNĐ).

Như một “nhà máy in hàng”, PNJP không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn quyết định lợi nhuận và dòng tiền của toàn tập đoàn.

Mô hình quản trị và rủi ro ESG

PNJP do bà Cao Thị Ngọc Dung – Chủ tịch HĐQT PNJ – kiêm Chủ tịch HĐTV, và bà Trần Phương Ngọc Thảo – Tổng Giám đốc, điều hành. Đây là mô hình quản trị thường thấy ở các tập đoàn gia đình lớn tại Việt Nam, trong đó công ty mẹ và công ty con duy trì “khoảng cách thể chế” nhằm:

• Giảm rủi ro chuyển giá.
• Hạn chế xung đột lợi ích.
• Tăng tính minh bạch nội bộ.

Tuy nhiên, khi cấu trúc trở nên chồng lấn, bất kỳ sai sót nhỏ nào ở PNJP – dù chỉ là vi phạm AML hay lỗi kê khai thuế – đều có thể được thị trường diễn giải thành rủi ro hệ thống, đặc biệt trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến tiêu chuẩn ESG và quản trị rủi ro.

Những kiến nghị và triển vọng

Thanh tra NHNN đã đưa ra 03 kiến nghị và 02 khuyến nghị, bao gồm:

1. Tăng cường hệ thống kiểm soát nội bộ và quy trình AML.
2. Đánh giá lại cơ chế khai thuế, đảm bảo tuân thủ đầy đủ Luật Quản lý thuế 2019.
3. Thực hiện báo cáo giao dịch lớn theo chuẩn thời gian quy định.

Đối với nhà đầu tư, câu hỏi trọng tâm không còn là mức phạt cụ thể, mà là PNJ sẽ tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ như thế nào, có tách bạch rõ ràng vai trò quản trị‑điều hành‑sở hữu, và có nâng chuẩn tuân thủ AML, thuế lên mức khu vực không.

Kết luận

PNJ đã chứng minh khả năng mở rộng quy mô ấn tượng, nhưng hệ thống quản trị và tuân thủ vẫn chưa bắt kịp. Khi doanh thu lên hàng chục nghìn tỷ, việc chuyển từ “niềm tin con người” sang “hệ thống kiểm soát chuyên nghiệp” là yếu tố quyết định để duy trì niềm tin nhà đầu tư và đáp ứng yêu cầu ESG toàn cầu.

Bạn nghĩ sao về mô hình “nhà máy in hàng” trong các tập đoàn lớn? Hãy chia sẻ quan điểm của mình và theo dõi các cập nhật tiếp theo về PNJ.