Nội dung chính
Người trẻ tuổi đang lén mang bình khí cười tới phòng khám tâm thần đã khiến các bác sĩ tại Bệnh viện Bạch Mai phải suy ngẫm về mức độ nghiêm trọng của việc lạm dụng N2O.
Tiểu sử bệnh nhân và dấu hiệu cảnh báo
Vào chiều 12‑1, trong tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) trình bày trường hợp một nữ sinh đại học 20 tuổi, đã phụ thuộc vào khí cười (N2O) trong hơn 6 năm. Bệnh nhân mang theo bình N2O khi vào viện vì không kiểm soát được các cơn thèm, phải hít trực tiếp thay vì dùng bóng cười.
Quá trình lạm dụng
Ban đầu, cô chỉ thử 1‑2 quả N2O mỗi lần trong các buổi tụ tập bạn bè khi còn học THCS. Đến thời gian THPT, việc sử dụng tăng lên thường xuyên do áp lực đồng trang lứa, và khi vào đại học, cô đã tự mua bình mini để sử dụng một mình. Số lượng tiêu thụ tăng từ 1‑2 quả mỗi lần lên 10‑20 quả/ngày, rồi chuyển sang bình khí lớn và các bình mini gọn trong balo.
Gia đình chỉ phát hiện khi tình cờ thấy một bình khí lạ trong phòng và nhận thấy các biểu hiện rối loạn tâm thần. Khi nhập viện, bệnh nhân đã biểu hiện tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu.
Phương pháp điều trị và kết quả
Qua thăm khám chi tiết, bác sĩ Thảo đã xác định bệnh nhân đã phụ thuộc vào N2O trong 6‑7 năm, gây ra tê bì, lo âu và rối loạn cảm xúc. Sau khi áp dụng phác đồ điều trị bao gồm thuốc hỗ trợ giảm thèm, trị liệu tâm lý và can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ, bệnh nhân ghi nhận giảm đáng kể cảm giác thèm trong vòng 6 tháng.
Với sự hỗ trợ chặt chẽ từ gia đình, cô đã ngừng hoàn toàn việc hít N2O, các triệu chứng thèm giảm mạnh và hiện đang được theo dõi định kỳ.
Hiểu rõ về “bóng cười” – N2O
Đặc điểm sinh học
Bóng cười (nitrous oxide) là một loại khí gây hưng phấn và ảo giác ngắn hạn. Khi hít, N2O tác động lên trung tâm thần kinh trung ương, tạo cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút.
Rủi ro sức khỏe nghiêm trọng
Theo các chuyên gia, việc lạm dụng N2O lâu dài và liều cao có thể gây tổn thương não và tủy sống, biểu hiện bằng tê bì tay chân, yếu liệt, rối loạn vận động và suy giảm trí nhớ. Các trường hợp nặng hơn có thể dẫn đến ngạt thở do thiếu oxy, rối loạn nhịp tim, ngừng tim và thậm chí tử vong.
Ngộ độc cấp tính thường gây rối loạn tri giác, chóng mặt, lú lẫn, tim đập nhanh và có thể phát triển thành phù phổi cấp hoặc ngừng tim.
Thống kê và cảnh báo toàn cầu
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2022), hơn 5% thanh thiếu niên ở các nước công nghiệp đã từng thử nghiệm N2O ít nhất một lần, trong đó khoảng 1% trở thành người lạm dụng thường xuyên. Ở Việt Nam, các trường hợp tử vong do ngạt khí cười tại bar, club đã được ghi nhận tăng lên trong những năm gần đây.
Biện pháp phòng ngừa cho phụ huynh và nhà trường
Do bình khí N2O có kích thước nhỏ, dễ mang theo và giấu kín, việc phát hiện sớm là khó khăn. Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần quan sát những dấu hiệu bất thường như thay đổi hành vi, tê bì tay chân, giảm cân nhanh chóng hoặc giảm học lực. Khi nghi ngờ, nên đưa con đến cơ sở y tế chuyên khoa để được đánh giá kịp thời.
Nhà trường cũng cần tăng cường giáo dục về nguy cơ nghiện chất, đồng thời phối hợp với các đơn vị y tế để triển khai các chương trình can thiệp sớm.
Kết luận
Trường hợp sinh viên 20 tuổi phụ thuộc vào khí cười là minh chứng sống động cho nguy cơ nghiện N2O đang gia tăng ở giới trẻ. Việc can thiệp kịp thời, kết hợp thuốc, trị liệu tâm lý và hỗ trợ gia đình có thể giúp người bệnh thoát khỏi nghiện và phục hồi sức khỏe.
Bạn hoặc người thân có dấu hiệu nghiện khí cười? Hãy liên hệ ngay với trung tâm y tế gần nhất để được tư vấn và hỗ trợ.