Thành phố Hà Nội đang đứng trước ngưỡng cửa thay đổi lớn về thể chế và quy hoạch, đòi hỏi một mô hình đa cực, đa trung tâm, đa tầng và đa lớp để đáp ứng tầm nhìn 100 năm.

Bối cảnh hiện tại: Nghị quyết 15 và Luật Thủ đô 2024 chưa đủ tầm vóc

Trong kỷ nguyên phát triển mới, Nghị quyết 15 của Bộ Chính trị (2022) và Luật Thủ đô (sửa đổi) 2024 được xem là hai trụ cột quan trọng. Tuy nhiên, theo Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc, chúng vẫn chưa đáp ứng được các vấn đề chiến lược và dài hạn của thủ đô, đặc biệt trong việc liên kết vùng và giải quyết các “điểm nghẽn” như ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị và an toàn thực phẩm.

Ý kiến của các tỉnh lân cận

Hưng Yên: Tăng cường kết nối hạ tầng và hệ thống metro

Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh việc quy hoạch 6 cây cầu vượt sông Hồng để nâng cao liên thông. Tỉnh đề xuất bổ sung cầu Triều Dương và làm rõ hướng tuyến cầu Đông Ninh, đồng thời yêu cầu các tuyến metro Hà Nội, đặc biệt là tuyến số 8, phải được đồng bộ với hệ thống đô thị mới của Hưng Yên để giảm áp lực dân cư nội đô.

Phú Thọ: Phát triển đồng bộ dọc sông Hồng – Đà

Phó Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương đề xuất chia sẻ chi tiết quy hoạch hai bên bờ sông Hồng, xây dựng tuyến du lịch dọc sông và thiết lập cơ chế đầu tư đồng bộ tại các khu vực giáp ranh như Ba Vì, nhằm tạo sự thống nhất trong phát triển không gian vùng.

Quan điểm của Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp & Môi trường

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đánh giá quy hoạch tổng thể Thủ đô là “bài bản, có tầm nhìn dài hạn” và đề xuất xây dựng nền tảng pháp lý cho quy hoạch phân khu, đồng thời tăng cường công bố, tuyên truyền để người dân dễ tiếp cận và giám sát. Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh cần có cơ chế điều phối vùng rõ ràng, tránh tình trạng triển khai rời rạc.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết dự thảo quy hoạch liên quan trực tiếp đến quản lý tài nguyên nước, đất đai và bảo vệ môi trường. Trong quý I‑2026, Bộ sẽ thí điểm cải tạo hệ thống sông Bắc Hưng Hải, tập trung nạo vét và giảm ô nhiễm, đồng thời hỗ trợ Hà Nội và các tỉnh lân cận trong việc hoàn thiện quy hoạch xanh, bền vững.

Định hướng quy hoạch mới: mô hình “đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp”

Để khai thác tối đa tiềm năng của Thủ đô và vùng lân cận, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc đề xuất chuyển từ mô hình đô thị truyền thống sang mô hình đa cực, đa trung tâm, đa tầng và đa lớp. Mô hình này không chỉ tạo ra các khu vực phát triển đồng thời mà còn tích hợp không gian ngầm, hệ thống đường sắt đô thị và hạ tầng xanh.

Nguyên tắc chính bao gồm:

• Phối hợp chặt chẽ với các tỉnh trong Vùng Thủ đô để giải quyết các vấn đề giao thông, môi trường và an toàn thực phẩm.
• Xây dựng bộ tiêu chuẩn chung cho phát triển đô thị giáp ranh, giao thông đa dạng (đường bộ, đường thủy, đường sắt) và bảo vệ các dòng sông.
• Thúc đẩy đầu tư chiến lược vào các khu vực trọng điểm như Ba Vì, khu công nghiệp ven sông và các nút giao thông mới.

Kế hoạch thực hiện và lời kêu gọi

Tháng 2/2026, Hà Nội sẽ báo cáo bước đầu về quy hoạch và thể chế mới lên Bộ Chính trị. Tháng 3, hồ sơ sẽ được hoàn thiện để trình Quốc hội khóa XVI vào tháng 4/2026. Bí thư Thành ủy kêu gọi các bộ, ngành Trung ương và địa phương trong Vùng Thủ đô đồng hành, cung cấp ý kiến đóng góp và cam kết thực hiện các chuẩn mực chung.

Như ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh: “Hà Nội không chỉ mang tầm vóc quốc gia mà còn hướng tới tầm vóc quốc tế. Đây là việc chung của cả đất nước, không phải việc riêng của Hà Nội.”

Cao Thắng/VOV.VN