Thực phẩm bẩn và nguy cơ mắc các bệnh ung thư

Việc tiêu thụ thực phẩm không an toàn trong thời gian dài có thể làm tăng đáng kể nguy cơ phát triển ung thư ở nhiều cơ quan. Các nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) đều chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa nhiễm độc thực phẩm và các dạng ung thư đường tiêu hoá.

Nguyên nhân thực phẩm bẩn

Thực phẩm bẩn có thể xuất hiện ở mọi khâu: từ nuôi trồng, thu hoạch, chế biến, cho đến bảo quản. Các yếu tố phổ biến nhất bao gồm:

• Động vật nuôi bị bệnh, sử dụng thuốc kháng sinh, hormone tăng trưởng không kiểm soát.
• Rau, củ, quả bị phun quá liều thuốc trừ sâu, phân bón hoá học.
• Quy trình giết mổ, sơ chế không tuân thủ chuẩn vệ sinh.
• Phụ gia thực phẩm, chất bảo quản vượt mức quy định.
• Thiết bị bảo quản (đồ sành sứ, nhựa chứa chì) gây nhiễm kim loại nặng.

Các loại thực phẩm bẩn thường gặp

1. Thực phẩm chế biến không đúng cách

Việc dùng chung dao, thớt cho thực phẩm sống và chín, không rửa tay hoặc dụng cụ bằng nước nhiễm bẩn, hay nấu ăn chưa chín đều tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và ký sinh trùng sinh sôi.

2. Thực phẩm bảo quản kém

Để thực phẩm ở nhiệt độ phòng quá lâu, không đậy kín, hoặc sử dụng bao bì chứa chì, thủy ngân khiến vi sinh vật phát triển mạnh và tích tụ chất độc.

Thực phẩm bẩn có thể gây ra những bệnh ung thư nào?

Dư lượng hoá chất, vi khuẩn, nấm mốc và các chất bảo quản trong thực phẩm bẩn có thể tấn công nhiều bộ phận cơ thể, dẫn đến các loại ung thư sau:

Ung thư dạ dày – thực quản

Hóa chất tẩy trắng, chất bảo quản và dư lượng thuốc kháng sinh có thể gây viêm loét dạ dày, tổn thương niêm mạc và cuối cùng biến thành ung thư dạ dày.

Ung thư đại trực tràng

Thịt muối, cá muối, thực phẩm lên men, xúc xích, và các loại thực phẩm chứa nitrat, nitrit là những yếu tố tăng nguy cơ ung thư đại tràng.

Ung thư gan

Vi khuẩn, virus, nấm mốc và các hoá chất độc hại từ thực phẩm nhiễm bẩn có thể gây viêm gan kéo dài, dẫn đến ung thư gan.

Ung thư tủy xương

Hợp chất kim loại nặng và thuốc trừ sâu tích tụ lâu năm trong xương làm tăng nguy cơ hình thành tế bào ác tính.

Ung thư vòm họng

Thực phẩm lên men, thực phẩm có nấm mốc và dư lượng thuốc trừ sâu làm kích thích niêm mạc họng, góp phần gây ung thư vòm họng.

Không chỉ các loại trên, thực phẩm bẩn còn là yếu tố tiềm ẩn cho nhiều loại ung thư khác như ung thư tụy, ung thư buồng trứng và ung thư vú.

Biện pháp phòng ngừa và bảo đảm an toàn thực phẩm

1. Chọn mua thực phẩm từ nguồn uy tín, kiểm tra nhãn hiệu, ngày sản xuất và hạn sử dụng.
2. Rửa sạch rau, củ, quả dưới vòi nước chảy, hoặc ngâm trong dung dịch nước muối nhẹ.
3. Đảm bảo nhiệt độ nấu chín (≥75°C) và tránh ăn thực phẩm chưa qua chế biến nhiệt độ đầy đủ.
4. Lưu trữ thực phẩm trong tủ lạnh (≤4°C) hoặc tủ đông (≤‑18°C) và không để thực phẩm ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ.
5. Tránh dùng chung dụng cụ cho thực phẩm sống và chín; luôn rửa tay trước và sau khi chế biến.
6. Theo dõi và tuân thủ quy định về phụ gia, chất bảo quản và thuốc kháng sinh trong thực phẩm.

Việc duy trì vệ sinh an toàn thực phẩm không chỉ bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn giảm chi phí y tế, giảm tải cho hệ thống y tế và tăng năng suất làm việc của cộng đồng.

Hãy chung tay với các nhà sản xuất, nhà kinh doanh và người tiêu dùng để xây dựng một môi trường thực phẩm sạch, an toàn cho mọi người.

BS. Nguyễn Văn Tùng