Nội dung chính
Thủy sản Việt Nam đã chạm mốc gần 11,3 tỷ USD trong năm 2025, mở ra bước đột phá cuối năm và đặt ra câu hỏi về khả năng xanh hoá cho 2026.
Bứt tốc cuối năm 2025
Quý IV 2025 trở thành đoạn nước rút quyết định khi xuất khẩu đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm trước. Tháng 12 một mình đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2%, chứng tỏ sức mua mùa lễ hội đã quay lại mạnh mẽ.
Cấu trúc mặt hàng và xu hướng tăng trưởng
Trong tổng kim ngạch, tôm vẫn là ngôi sao sáng nhất, mang lại khoảng 4,65 tỷ USD – tăng 20% so với 2024. Đặc biệt, tôm hùm ghi tăng hơn gấp đôi, đạt 817 triệu USD, đáp ứng nhu cầu bùng nổ tại Trung Quốc và các thị trường châu Á.
Cá tra đạt 2,19 tỷ USD (+8%), trong khi các loại cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Ngược lại, cá ngừ giảm 10,8% do áp lực từ quy định MMPA và thiếu nguyên liệu.
Nhóm hải sản chế biến sâu như mực, bạch tuộc và cua ghẹ cũng ghi tăng mạnh, lần lượt lên 20,4% và 20,9%.
Chiến lược doanh nghiệp và chuyển dịch thị trường
Doanh nghiệp dẫn đầu năm 2025 bao gồm STAPIMEX (309,8 triệu USD), Minh Phú (hơn 542 triệu USD) và Vĩnh Hoàn (249,0 triệu USD). Các tập đoàn như Phát Lợi, An Hải và CASES đã tập trung vào sản phẩm chế biến sâu và thị trường Trung Quốc.
Chiến lược đa dạng hoá thị trường – chuyển sang CPTPP (hơn 3 tỷ USD) và Trung Quốc (2,4 tỷ USD) – đã giúp giảm phụ thuộc vào Hoa Kỳ, nơi các doanh nghiệp phải đối mặt với thuế chống bán phá giá tôm POR19 và các hạn chế MMPA.
Thách thức xanh hoá và chuẩn mực thương mại
Quý IV 2025 cũng phản ánh áp lực ngày càng cao từ các tiêu chuẩn xanh: thẻ vàng IUU, quy định MMPA và yêu cầu chứng chỉ bền vững. Để duy trì thị phần, doanh nghiệp cần minh bạch hoá chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ các tiêu chuẩn bảo vệ động vật biển.
Chi phí tuân thủ tăng, nguồn nguyên liệu khai thác gặp khó khăn, và các yêu cầu “chứng chỉ xanh” đang trở thành rào cản mới.
Triển vọng 2026 và đề xuất hành động
Năm 2026, thước đo thành công sẽ không chỉ là kim ngạch mà còn là khả năng thích ứng với thương mại xanh. Các đề xuất thiết yếu:
- Tăng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng (gia công sâu, chế biến lạnh).
- Chuẩn hoá quy trình kiểm soát chất lượng và hệ thống lạnh để thâm nhập kênh bán lẻ hiện đại.
- Đầu tư vào hệ thống truy xuất nguồn gốc, nhật ký khai thác và chứng nhận bảo vệ môi trường.
- Phát triển “giỏ thị trường” đa dạng, giảm rủi ro phụ thuộc vào một khu vực.
Như vậy, con số 11,3 tỷ USD của 2025 là dấu ấn quan trọng, nhưng chỉ là khởi đầu cho một hành trình bền vững hơn.
