Nội dung chính
TPHCM phải thực sự trở thành “nhạc trưởng” kiến tạo phát triển vùng
Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM, ông Trần Quang Thắng, nhấn mạnh rằng chỉ khi khai thác tối đa vai trò vùng động lực then chốt thì thành phố mới có thể vươn lên thành cực tăng trưởng quốc gia và trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics của khu vực. Sau khi sáp nhập các tỉnh lân cận, TPHCM đang đứng trước cơ hội bùng nổ cùng những thách thức mới đòi hỏi đổi mới toàn diện.
1. Bối cảnh tiềm năng của siêu đô thị
TPHCM hiện đóng góp khoảng 20‑22% GDP cả nước, sở hữu quy mô kinh tế, nguồn nhân lực dồi dào, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và hạ tầng logistics (cảng Cái Mép‑Thị Vải, sân bay Tân Sơn Nhất). Tuy nhiên, hạ tầng đang chịu áp lực quá tải, không gian phát triển hạn chế và nguồn lực tài chính, nhân lực chất lượng cao còn thiếu.
2. Các cơ chế, chính sách vượt trội đã được Quốc hội thông qua
Để tạo nền tảng cho đột phá, Quốc hội đã đưa ra một loạt ưu đãi:
- Thí điểm FTZ với ưu đãi thuế, thủ tục đầu tư nhanh, sử dụng ngoại tệ linh hoạt.
- Quỹ đất TOD giữ lại 100% nguồn thu để tái đầu tư vào hạ tầng giao thông và đô thị.
- Tăng quyền tự chủ và phân cấp mạnh, cho phép thành phố quyết định nhanh hơn trong các dự án chiến lược.
3. Chiến lược phát triển bền vững
3.1. Phân quyền, tài chính và nhân lực
Đòi hỏi mạnh dạn hơn nữa trong phân quyền để thành phố có thể huy động nguồn tài chính nội địa, đồng thời xây dựng cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao qua các chương trình hợp tác quốc tế và hỗ trợ đào tạo.
3.2. Liên kết vùng và nội vùng
Sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa‑Vũng Tàu tạo ra một không gian kinh tế mới, nơi công nghiệp, cảng biển và dịch vụ tài chính được kết nối liền mạch. Việc khai thác lợi thế của cảng Cái Mép‑Thị Vải, các khu công nghiệp công nghệ cao ở Bình Dương và tiềm năng du lịch‑hải cảng của Vũng Tàu sẽ xây dựng hành lang kinh tế ven biển có sức cạnh tranh khu vực.
3.3. Đầu tư hạ tầng giao thông đa phương thức
Để đáp ứng nhu cầu dân số siêu đô thị, cần đẩy nhanh:
- Đầu tư các tuyến cao tốc, đường sắt liên vùng và mở rộng mạng lưới metro (đặc biệt là tuyến metro TPHCM‑Bình Dương).
- Phát triển cảng biển, sân bay và hệ thống giao thông đô thị thông minh.
- Quy hoạch đồng bộ các khu đô thị mới, trường học và bệnh viện.
3.4. Đổi mới tư duy quản trị
TPHCM không chỉ là cơ quan hành chính mà phải trở thành “nhạc trưởng” kiến tạo phát triển vùng, xây dựng cơ chế điều phối liên tỉnh hiệu quả, tránh chồng chéo chức năng. Việc giảm số đơn vị hành chính từ 273 xuống còn 102 là bước tiến quan trọng giúp tăng tốc độ ra quyết định.
4. Mô hình tăng trưởng mới – Từ chiều rộng sang chiều sâu
Định hướng chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao, bao gồm:
- Phát triển công nghiệp chế biến‑chế tạo, logistics và dịch vụ chất lượng cao.
- Đầu tư vào các ngành công nghiệp mới: bán dẫn, AI, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo, tự động hoá và sản xuất thông minh.
- Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và lực lượng sản xuất mới.
5. Kết luận và khuyến nghị
Nếu TPHCM thực hiện đồng bộ các giải pháp trên – từ cải cách thể chế, nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước, phát triển mạnh khu vực tư nhân, đến đầu tư hạ tầng và đổi mới quản trị – thành phố sẽ không chỉ là đầu tàu kinh tế quốc gia mà còn là trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics của khu vực Đông Nam Á. Cơ hội bùng nổ và thách thức mới đang chờ đón, và chỉ khi phát huy vai trò vùng động lực then chốt thì TPHCM mới có thể lan tỏa sức ảnh hưởng ra toàn quốc và khu vực.
Quý độc giả nghĩ sao về chiến lược phát triển của TPHCM? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi các bài viết tiếp theo để nắm bắt xu hướng phát triển đô thị thông minh.
