Nội dung chính
Harvard, biểu tượng của nền nghiên cứu Mỹ, đã rơi xuống vị trí thứ ba trong bảng xếp hạng toàn cầu, nhờ sự bứt phá mạnh mẽ của các trường đại học Trung Quốc.
1. Bối cảnh xếp hạng: Harvard mất ngôi vị số một
Theo New York Times, Harvard đã bị thay thế bởi các trường Trung Quốc trong các bảng xếp hạng dựa trên số lượng và chất lượng công bố khoa học. Trước đây, Harvard duy trì vị trí đầu bảng trong hơn hai thập kỷ, nhưng năm 2024 chỉ còn đứng thứ ba.
2. Nguyên nhân khiến các trường Trung Quốc vươn lên
Ba yếu tố chính đã tạo đà cho sự thăng hạng:
- Đầu tư tài chính quy mô lớn: Chính phủ Trung Quốc đã chi hàng tỷ USD vào cơ sở hạ tầng, phòng thí nghiệm và chương trình học bổng quốc tế.
- Chiến lược công bố quốc tế: Các nhà nghiên cứu Trung Quốc ngày càng ưu tiên đăng bài trên các tạp chí tiếng Anh có chỉ số ảnh hưởng cao, như Nature và Science.
- Hệ thống xếp hạng mới: Leiden Ranking và OpenAlex – dựa trên Web of Science và dữ liệu mở – phản ánh tăng trưởng nhanh hơn 30% về số bài báo của các trường Trung Quốc so với trung bình toàn cầu (theo báo cáo Leiden 2023).
Đại học Chiết Giang, ví dụ, đã leo lên vị trí số một trong Leiden Rankings và duy trì 7 trường Trung Quốc trong top 10.
3. Tác động đến các trường đại học Mỹ
Mặc dù Harvard vẫn giữ vị trí số một về số lượng trích dẫn trong Leiden Rankings, tốc độ tăng trưởng của các trường Mỹ chậm hơn đáng kể. Các trường như Michigan, UCLA, Johns Hopkins, Washington (Seattle), Pennsylvania và Stanford đã tăng sản lượng nghiên cứu, nhưng chỉ đạt mức tăng 12% trong 20 năm qua, trong khi các trường Trung Quốc tăng hơn 45%.
Những chính sách cắt giảm ngân sách nghiên cứu của chính quyền Trump (giảm hơn 30% ngân sách liên bang cho R&D đại học) đã làm trầm trọng thêm áp lực tài chính, đồng thời các hạn chế nhập cư giảm 19% lượng sinh viên quốc tế tới Mỹ trong tháng 8/2025.
4. Dự báo và lời khuyên cho sinh viên quốc tế
Chuyên gia giáo dục như Phil Baty (Times Higher Education) cảnh báo: “Nếu không có thay đổi chính sách cơ bản, xu hướng này sẽ tiếp tục, có thể dẫn tới sự suy giảm vị thế của Mỹ trong giáo dục đại học toàn cầu.”
Đối với sinh viên đang cân nhắc lựa chọn trường, một số gợi ý:
- Đánh giá nguồn tài trợ: Các trường Trung Quốc hiện cung cấp học bổng toàn phần và visa đặc biệt cho sinh viên nghiên cứu.
- Xem xét môi trường nghiên cứu: Kiểm tra chỉ số h-index, số lượng bài báo trong Web of Science và OpenAlex.
- Đánh giá cơ hội việc làm: Các công ty công nghệ và viện nghiên cứu quốc tế ngày càng mở rộng hợp tác với các trường Trung Quốc.
Trong khi đó, các trường Mỹ vẫn giữ lợi thế về danh tiếng, mạng lưới cựu sinh viên và các giải Nobel, nhưng cần tái cấu trúc chiến lược nghiên cứu để bắt kịp tốc độ đổi mới.
Như Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh trong bài phát biểu 2024: “Sức mạnh toàn cầu của một quốc gia gắn liền với ưu thế khoa học‑công nghệ.” Điều này giải thích tại sao Trung Quốc đang đẩy mạnh đầu tư vào nghiên cứu và giáo dục đại học.
Cuối cùng, sinh viên và nhà nghiên cứu cần theo dõi các chỉ số xếp hạng đa chiều (Leiden, Nature Index, QS) và cân nhắc môi trường học tập phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp cá nhân.
Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc (Theo New York Times)